Samowola budowlana

Jest to temat rozległy, gdyż obejmuje zarówno roboty budowlane polegające na wybudowaniu obiektu budowlanego, a także roboty budowlane w istniejących już obiektach polegające na jego przebudowie lub remoncie. W polskim prawie nie funkcjonuje legalna definicja samowoli budowlanej. Dlatego należy przyjąć, iż samowolą budowlaną są wszelkie roboty budowlane realizowane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, albo zgłoszenia, a także realizowane pomimo zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie z treścią art.28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29–31 w/w ustawy. W artykułach 29-31 ustawy Prawo budowlane wymienione zostały roboty budowlane które można realizować na podstawie zgłoszenia do właściwego organu, a także te które nawet takiego zgłoszenia nie wymagają. Jeżeli inwestor samowolnie wykonał roboty budowlane musi liczyć się, że poniesie za to konsekwencje. W zależności od rodzaju wykonanych samowolnie robót organ nadzoru budowlanego może wdrożyć procedurę tzw. legalizacyjną w oparciu o przepisy art.48, art.49b lub 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane. Natomiast do legalizacji budynków, których budowa została zakończona przed styczniem 1995r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. Najłatwiej będzie poniżej w kilku postach podać kilka przykładów i na ich podstawie opisać poszczególne tryby postępowania legalizacyjnego

Poniżej została poruszona kwestia przyczep kempingowych i holenderskich. Idąc jednak za ciosem - inspirowany sytuacją z życia wziętą - wyjaśnię jeszcze sprawę gotowych budynków gospodarczych sprzedawanych przez niektóre sieci marketów budowlanych.

Pan X jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego, w którym - zgodnie z przepisami w Starostwie - dokonano wyodrębnienia dwóch lokali mieszkalnych. Został również sądownie dokonany podział nieruchomości gruntowej (działki), na której usytuowany jest budynek mieszkalny. Na własnej części działki, (od strony ogrodu) Pan X postawił (na bloczkach betonowych) budynek gospodarczy o wymiarach ok. 2,0m x 2,5m i wysokości ok. 2,5m. Obiekt nie jest wyposażony w żadne instalacje. Przeznaczony jest do przechowywania narzędzi ogrodowych, rowerów, kosiarek itp. Właściciel, przed dokonaniem zakupu w/w obiektu pytał sprzedawcy w sklepie, czy na postawienie takiego budynku musi mieć pozwolenie na budowę. Sprzedawca zapewnił go, iż absolutnie nie ma takiego obowiązku. Pan X dokonał zakupu, a pracownicy marketu po przywiezieniu na teren działki zmontowali budynek gospodarczy w wyznaczonym przez niego miejscu.

Sąsiad - współwłaściciel budynku mieszkalnego jednorodzinnego i właściciel jednego z lokali w nim usytuowanych, błyskawicznie złożył donos do właściwego organu i teraz nabywca budynku gospodarczego ma kłopot.

Wyjaśnić należy, że:

·        nie może być mowy o wprowadzeniu klienta w błąd przez sprzedawcę, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami, na obiekt tego typu nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę i z tego co mi wiadomo, dokładnie tego dotyczyło pytanie zadane sprzedawcy przez klienta;

·        można za to mówić w tym przypadku o przemilczeniu kwestii (o której sprzedawca nawet mógł nie wiedzieć), że przed postawieniem takiego budynku gospodarczego (nawet na własnej działce) należy dokonać zgłoszenia do właściwego organu architektoniczno-budowlanego - w myśl art.30 ust.1 pkt 1 w związku z art.29 ust.1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane;

Co teraz czeka Pana X:

Postępowanie tzw. legalizacyjne będzie toczyć się w oparciu o przepisy art.49b ustawy Prawo budowlane, pod warunkiem, że zrealizowany obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W terminie 30 dni od momentu nałożenia obowiązku, właściciel będzie zobowiązany przedłożyć następujące dokumenty:

-        dokumenty o których mowa w art.30 ust.2 czyli odpowiednie szkice lub rysunki;

-        projekt zagospodarowania działki lub terenu;

-        zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego

Niestety to jeszcze nie koniec, gdyż, jeśli Pan X przebrnie przez nałożony obowiązek i dostarczy wymagane dokumenty do właściwego organu nadzoru budowlanego, organ ten, w drodze postanowienia ustali wysokość opłaty legalizacyjnej - zgodnie z art.49b ust.4 i ust.5 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Wysokość tej opłaty równa jest sumie 5 000zł (słownie: pięć tysięcy złotych).

Jeśli natomiast nie zostaną przedłożone dokumenty, zostanie nałożony w drodze decyzji nakaz rozbiórki.

Co powinien zrobić Pan X w zaistniałej sytuacji:

W przypadku budynku gospodarczego o tak małych wymiarach, który nie jest wyposażony w żadne instalacje, postępowanie legalizacyjne nie jest opłacalne dla właściciela. W związku tym, radziłbym rozebrać z własnej woli obiekt lub zaczekać na stosowną decyzję nakładającą taki obowiązek. Mniejszy koszt poniesie właściciel dokonując rozbiórkę i zawiadamiając organ o wykonaniu obowiązku, niż sporządzając wymagane dokumenty i płacąc 5 000 pln opłaty legalizacyjnej. Po umorzeniu postępowania przez urząd z powodu braku przedmiotu, można przecież wystąpić do organu architektoniczno-budowlanego (już zgodnie z przepisami) z zawiadomieniem o zamiarze wykonania robót polegających na budowie wyżej omawianego budynku gospodarczego i jeśli nie otrzymamy sprzeciwu w terminie 30 dni, możemy postawić ten sam obiekt w tym samym miejscu na nowo.

Na różnych forach internetowych i blogach była już wielokrotnie poruszana pewna kwestia, ale odpowiedzi osób, które zapewne chciały pomóc zadającym pytanie, niestety mogą jedynie bardzo zaszkodzić. Dlatego też dziś zajmę się wątkiem przyczep kempingowych oraz przyczep holenderskich.

Nabyłeś właśnie działkę w cichym i zielonym miejscu, i jako właściciel (ku uciesze najbliższych) chciałbyś dokonać zakupu przyczepy holenderskiej albo kempingowej, by móc cieszyć się weekendami na łonie natury.  Jedziesz więc do firmy, która takie obiekty oferuje, a tam miły Pan sprzedawca zapewnia Cię, że wystarczy ją kupić, a po dostarczeniu i ustawieniu na bloczkach betonowych oraz podłączeniu energii elektrycznej, wody i wykonaniu zbiornika na ścieki, można będzie się cieszyć zasłużonym odpoczynkiem w wymarzonym miejscu. Oczywiście na pytanie, czy na taki obiekt wymagane są jakiekolwiek dokumenty/pozwolenia sprzedawca zapewni, iż obiekty tego rodzaju, które nie są na stałe połączone z gruntem nie wymagają żadnego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Niestety, jeśli posiadasz życzliwych nowych sąsiadów (którzy oczywiście w ramach obowiązku obywatelskiego postanowią zgłosić ów fakt do właściwych organów) szybko przekonasz się, że Pan sprzedawca bardzo się mylił, lub z chęci zysku przemilczał pewne kwestie, a informacje, które znalazłeś na forach i blogach wprowadziły Cię w błąd.

Kilka kwestii formalnych:

Zgodnie z art.28 ust.1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Istnieją oczywiście wyjątki wymienione w treści art.29 tejże ustawy, w których to przypadkach pozwolenie nie będzie konieczne.

UWAGA!!! NIE OZNACZA TO JEDNAK, ŻE MOŻNA TO ZROBIĆ CAŁKOWICIE NA WŁASNĄ RĘKĘ.

W artykule 29 ustawy Prawo budowlane wymienione są przypadki, w których na roboty budowlane nie jest wymagane pozwolenia na budowę, jednakże w przeważającej większości należy dokonać zgłoszenia o zamiarze wykonania robót do właściwego organu architektoniczno-budowlanego stosownego - na co najmniej 30 dni przed ich realizacją.

Kilka przykładów obiektów które można wykonać bez pozwolenia na budowę, dokonując jednak zgłoszenia:

Pozwolenia na budowę - w myśl art.29 ustawy Prawo budowlane - nie wymaga się dla:

·         obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej:

a)    parterowe budynki gospodarcze o powierzchni zabudowy do 35m²,

przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80m,

·         wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m² powierzchni działki;

·         tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art.30 ust.1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu;

Powyżej zostały przytoczone przykłady jedynie obiektów, do których inwestorzy starają się mylnie zakwalifikować przyczepy holenderskie lub przyczepy kempingowe.

Przyczepy holenderskie - są obiektami budowlanymi przeznaczonymi do użytkowania w okresie letnim lub całorocznym, jako obiekty rekreacji indywidualnej. Sytuowane są na murowanych fundamentach lub bloczkach betonowych. Posiadają różny kształt i wielkość. Wyposażone są w instalacje elektroenergetyczne, wodne i kanalizacyjne. Jednakże bez względu na cechy charakterystyczne oraz opcje wyposażenia, stanowią bezspornie obiekt budowlany, który wymaga pozwolenia na budowę z racji powierzchni zabudowy, przeznaczenia, a także z racji tego, że są to obiekty posiadające przyłącza energetyczne i wodociągowe.

Przyczepy kempingowe - powszechnym jest przeświadczenie właścicieli, iż przyczepy takie nie wymagają żadnych dokumentów - w myśl ustawy Prawo budowlane, gdyż są pojazdami przeznaczonymi do ruchu drogowego. Niestety nie jest to do końca prawda. Z racji faktu, iż ustawodawstwo nie precyzuje dostatecznie konkretnie tego zagadnienia, z pomocą przychodzi orzecznictwo sądów administracyjnych. Do niedawna jeszcze przyjęte było, że jeśli przyczepa kempingowa jest wyposażona w koła, posiada ważny dowód rejestracyjny oraz ubezpieczenie (jest dopuszczona do ruchu kołowego) nie mieści się w definicji tymczasowego obiektu budowlanego, a co za tym idzie nie można mówić, że jest to obiekt budowlany. Jednakże wśród orzeczeń sądów administracyjnych coraz częściej pojawia się pogląd, iż sam fakt, że obiekt nadaje się do przewiezienia z miejsca na miejsce nie wyklucza jednak, że jest tymczasowym obiektem budowlanym ze względu na przeznaczenie jakie pełni - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/2DF1349CB9

Dlatego też, jeśli ktoś posiada przyczepę - nawet wyposażoną w koła, posiadającą ważny dowód rejestracyjny oraz ubezpieczenie - która stoi na działce od dłuższego czasu nie może czuć się bezpieczny, gdyż może okazać się, że zainteresuje się nią nadzór budowlany.

Nie dajcie się nabrać sprzedawcom, gdyż nieświadomość nie zwalnia od odpowiedzialności.

Bez względu na to czy właśnie nabyliście nieruchomość gruntową, jesteście właścicielem budynku czy lokalu, każdego dnia może wystąpić chęć albo potrzeba realizacji mniej lub bardziej rozległych robót budowlanych, zarówno koniecznych do wykonania ze względu na stan techniczny jak i tych, które mają podnieść funkcjonalność lub wygląd posiadanej nieruchomości.

W tym wątku postaram się opisać kilka sytuacji, z którymi można spotkać się na co dzień, a które mogą przysporzyć nam jako inwestorom, problemów z życzliwymi sąsiadami, a w następstwie z organami np. nadzoru budowlanego.

Dziś ciąg dalszy odnośnie zakończenia budowy, a konkretnie na co warto zwrócić uwagę kompletując dokumenty wymagane do zawiadomienia o zakończeniu budowy - zgodnie z art.57 ustawy Prawo budowlane. 

Dziennik budowy - zgodnie z art.45 ustawy Prawo budowlane - stanowi urzędowy dokument przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót. Oznacza to, że w dzienniku budowy winny się znaleźć wpisy uczestników procesu budowlanego, w szczególności kierownika budowy, dokumentujące realizację poszczególnych robót budowlanych. Ważne jest, by zachować ciągłość realizacji robót, to znaczy, by odstępy czasowe między poszczególnymi wpisami uczestników procesu budowlanego nie były dłuższe niż 3 lata, gdyż jest to podstawa do stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia na budowę - na podstawie art.37 ustawy Prawo budowlane. Wygaśnięcie pozwolenia na budowę spowoduje, że inwestor (aby dokończyć budowę) będzie musiał wystąpić do organu architektoniczno-budowlanego z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na dokończenie robót, co oczywiście wydłuży sam proces budowy - http://www.gunb.gov.pl/dziala/pliki/w29.pdf

Ponadto w dzienniku winien się znaleźć wpis geodety potwierdzający wytyczenie obiektu oraz wpis mówiący o dokonaniu pomiaru powykonawczego obiektu, a także wpisy kierowników robót poszczególnych branż, to jest: branży elektrycznej, wod-kan, gazowej - jeśli takie instalacje są w obiekcie i jeśli zostali ustanowieni.

Oświadczenie kierownika budowy - jest to kluczowy dokument, gdyż to kierownik budowy odpowiada za przebieg realizowanych robót budowlanych.

W oświadczeniu kierownika budowy (w załącznikach poglądowy wzór) winny być zawarte informacje, iż budynek został zrealizowany zgodnie z przepisami, zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę i zgodnie z zatwierdzonym projektem. Winna się znaleźć również informacja o doprowadzeniu do należytego stanu terenu budowy i terenów przyległych (w przypadku korzystania z innej nieruchomości). Ponadto w odniesieniu do budynków mieszkalnych lub z częścią mieszkalną, powinna być informacja o dokonaniu pomiarów powierzchni użytkowej budynku i poszczególnych lokali mieszkalnych - w sposób zgodny z przepisami rozporządzenia o których mowa w art.34 ust.6 pkt 1.

Przestrzegam przed nadmiernym rozbudowywaniem takiego oświadczenia. Często zdarza się, że w oświadczeniu kierownicy przywołują normy, powołują się na przepisy (często ich w ogóle niedotyczące), zamieszczają zbędne informacje (co powoduje brak przejrzystości tego oświadczenia) nie zawierając jednak trzech podstawowych informacji w kwestii zgodności realizacji robót budowlanych z przepisami, warunkami pozwolenia na budowę i projektem budowlanym.

Jeśli w trakcie realizacji robót budowlanych wprowadzone zostały zmiany nieistotne w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego, kierownik budowy we własnym oświadczeniu wymienia zmiany, a dodatkowo oświadczenie kierownika budowy musi zostać potwierdzone przez projektanta.

Ponadto, w takim przypadku do zawiadomienia o zakończeniu budowy należy dołączyć rysunki ze zmianami. Rysunki wykonuje projektant nanosząc wprowadzone zmiany na kopiach z zatwierdzonego projektu budowlanego, opisuje wprowadzone zmiany i dokonuje kwalifikacji - zgodnie z art. 57 ust.2 ustawy Prawo budowlane.

Należy zwrócić uwagę na to, by naniesione zmiany były czytelne, tzn. by wynikało z nich jasno, jakie zmiany zostały wprowadzone. Moja skromna sugestia by zrobić to na kopiach „czarno-białych”, gdyż wówczas naniesione kolorem zmiany będą czytelne.

Protokoły badań i sprawdzeń - ten punkt tyczy się instalacji w obiekcie budowlanym zbiornika na nieczystości oraz przewodów kominowych. Uznając przykładowo, że mamy instalację gazu, wodną, kanalizacyjną, centralnego ogrzewania i elektroenergetyczną, winniśmy do zawiadomienia o zakończeniu budowy przedłożyć analogicznie: protokół badań i sprawdzeń szczelności gazu, wody, centralnego ogrzewania, kanalizacji, protokół szczelności zbiornika na ścieki (jeśli oczywiście taki zbiornik posiadamy), protokoły kominiarskie oraz protokoły elektryczne.

Inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza - jest sporządzana przez geodetę. Celem tego dokumentu jest potwierdzenie posadowienia obiektu zgodnie z projektem, dlatego też należy zwrócić uwagę, by geodeta w inwentaryzacji takie orzeczenie zawarł. Namawiam również, by zwrócić uwagę na to, by w inwentaryzacji znalazła się informacja odnośnie odległości budynku od granicy działki - może okazać się przydatne w przypadku ewentualnych sporów z właścicielami sąsiednich nieruchomości (co postaram się niedługo opisać w innym dziale).

Potwierdzenie, zgodnie z odrębnymi przepisami, odbioru wykonanych przyłączy -  bardzo często mylone przez inwestorów z protokołami badań i sprawdzeń - jest to potwierdzenie przyłączenia obiektu przez operatora gazu, energii elektrycznej i wody. Inwestor winien się zwrócić o taki dokument do właściwego operatora/dostawcy, z którym ma podpisaną umowę na dostawę, gazu, energii elektrycznej oraz wody.

Kopia świadectwa charakterystyki energetycznej - dokument, którego obowiązek przedłożenia został wprowadzony w 2009r. w związku z przepisami unijnymi. Dokument służący do oceny wielkość zapotrzebowania na energię wynikający z przeznaczenia i standardu budynku oraz jego systemów instalacyjnych. Sporządzana jest przez osoby do tego uprawnione i jest ważna przez 10 lat. Dokument potrzebny również przy sprzedaży budynku - nie jest tożsamy z protokołami badań i sprawdzeń instalacji elektrycznej z którymi przez inwestorów bywa mylony. 

Dzisiejszy wpis (a mój pierwszy zarazem na tym blogu) dotyczyć będzie procesu związanego z zakończeniem budowy obiektu budowlanego.

W tym wątku zawarte zostaną informacje dotyczące zarówno kwestii formalno-prawnych które należy spełnić, jak i praktyczne porady odnośnie tego, na co należy zwrócić uwagę by zakończenie budowy przebiegło w miarę możliwości bezproblemowo, gdyż już sam proces budowy dostarcza inwestorowi dużo stresu.

Proces budowlany obiektu kończy zawiadomienie o zakończeniu budowy przyjęte bez sprzeciwu przez organ nadzoru budowlanego. Zawiadomienie o zakończeniu budowy należy, przed przystąpieniem do użytkowania obiektu, złożyć we właściwym terytorialnie (to jest w zależności, gdzie usytuowany jest budowany obiekt) organie nadzoru budowlanego.

W myśl art.54 w/w ustawy, inspektorat nadzoru budowlanego ma 21 dni na zgłoszenie sprzeciwu, a jeśli w tym czasie nie otrzymamy decyzji zgłaszającej sprzeciw do zakończenia budowy bądź postanowienia do uzupełniania dokumentów, budynek można legalnie użytkować.

W kwestii wyjaśnienia jak liczony jest termin 21 dni należy odnieść się do stanowiska Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego - http://www.gunb.gov.pl/dziala/pliki/ob_term_30012012.pdf

W zależności od nadzoru budowlanego, potwierdzenie przyjęcia zakończonej budowy bez sprzeciwu wystawiane jest „z automatu” lub musimy osobnym wnioskiem wystąpić o wydanie takiego zaświadczenia. Jest to o tyle istotne w obecnych czasach, iż mało który inwestor może sobie pozwolić na budowę bez wsparcia finansowego udzielonego przez bank. Natomiast bank, będzie żądał pisma potwierdzającego zakończenie budowy i przyjęcie zawiadomienia bez sprzeciwu. Ponadto przyjęcie bez sprzeciwu, będzie inwestorowi potrzebne do zmiany stawki z prądu budowlanego na użytkowy u operatora energii elektrycznej.

Kilka kwestii formalnych:

Budowa i oddawanie do użytkowania obiektów - w tym zakończenie budowy obiektów budowlanych, zostało unormowane w rozdziale 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (z późniejszymi zmianami), a dokładniej w artykułach  54-60 tejże ustawy.

O obiektach budowlanych, których budowa może zostać zakończona zawiadomieniem (a nie wnioskiem inwestora o udzielenie pozwolenie na użytkowanie) decyduje fakt, do jakiej kategorii obiekt został zakwalifikowany (załącznik do ustawy Prawo budowlane).  Poniżej zamieszczam kategorie obiektów wraz z opisem, których budowa może zostać zakończona zawiadomieniem:

kategoria I - budynki mieszkalne jednorodzinne;

kategoria II - budynki służące gospodarce rolnej, jak: produkcyjne, gospodarcze, inwentarsko-składowe;

kategoria III -  inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie;

kategoria IV -  elementy dróg publicznych i kolejowych dróg szynowych, jak: skrzyżowania i węzły, wjazdy, zjazdy, przejazdy,perony, rampy;

kategoria VI -    cmentarze;

kategoria VII -   obiekty służące nawigacji wodnej, jak: dalby, wysepki cumownicze;

kategoria VIII -  inne obiekty - co prawda ustawa nie wymienia co się kryje pod tym

określeniem, jednakże należy wnioskować ze są to wszystkie inne obiekty których nie da się zaklasyfikować do innych kategorii, przy czym są to budowle, wiec będą to obiekty mieszczące się w definicji art.3 pkt 3 ustawy prawo budowlane jako przykład można tu podać przydomowe bezodpływowe zbiorniki na nieczystości, przydomowe oczyszczalnie ścieków

kategoria XIX - zbiorniki przemysłowe, jak: silosy, elewatory, bunkry do

magazynowania paliw i gazów oraz innych produktów chemicznych;

kategoria XXI - obiekty związane z transportem wodnym, jak: porty, przystanie,

sztuczne wyspy, baseny, doki, falochrony, nabrzeża, mola, pirsy, pomosty, pochylnie;

kategoria XXIII - obiekty lotniskowe, jak: pasy startowe, drogi kołowania, płyty

lotniskowe, place postojowe i manewrowe, lądowiska;

kategoria XXV - drogi i kolejowe drogi szynowe;

kategoria XXVI - sieci, jak: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, gazowe,

ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne oraz rurociągi przesyłowe;

Do zawiadomienia o zakończeniu budowy - zgodnie z art.57 ustawy Prawo budowlane - inwestor obowiązany jest dołączyć:

1.    oryginał dziennika budowy;

2.    oświadczenie kierownika budowy:

-    o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami,

-   o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy, a także - w razie korzystania – drogi, ulicy, sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu;

3.    oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych, jeżeli eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od ich odpowiedniego zagospodarowania;

4.    protokoły badań i sprawdzeń;

5.    inwentaryzację geodezyjną powykonawczą;

6.    potwierdzenie, zgodnie z odrębnymi przepisami, odbioru wykonanych przyłączy;

7.    kopię świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, z zastrzeżeniem art.5 ust.7.

8.    w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej:

-  wynik audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego, o którym mowa w art.24l ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych,

uzasadnienie zarządcy drogi, o którym mowa w art.24l ust.4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych.